Over De Dood
Wie de dood kent, leeft anders
Interview met Vrouwen van Nu over het boekje Aandacht voor een overledene

Aandacht voor een overledene - Wat je zelf kunt doen

Yolanda Rijks, Vrouw van Nu uit Zeewolde, is rouw- en verliesbegeleider. Zij geeft lezingen over de dood. Via haar website wil ze dit onderwerp bespreekbaar maken. Ze schreef ook het boekje Aandacht voor een overledene met als ondertitel Wat je zelf voor een overledene kunt doen. Zowel het boekje als de site geven veel informatie, maar roepen ook vragen op. We leggen ze Yolanda voor.

Kunnen wij wel iets doen voor een overledene?

'Zeker kan dat. Denk eens aan de foto die we neerzetten, vaak met een bloem of een kaarsje erbij. Sommigen maken een herinneringsplek met voorwerpen van de overledene: een tekst, een brief, een sieraad, een kruisje, een witte steen met de naam erop. We draaien hun lievelingsmuziek, kopen hun lievelingsbloemen. Het zijn allemaal manieren om de geliefde dode te gedenken. Om stil te staan bij hoe iemand was en wat hij of zij voor anderen betekende. Dat gedenken doe je niet alleen op geboortedag en sterfdatum,maar op elk moment dat de behoefte er is om de gestorvene dichtbij te halen. Je kunt nog meer doen. In mijn boekje staan een aantal voorleesteksten en oefeningen waarmee je iets voor een overledene kunt doen, zonder dat je probeert de ander vast te houden.'

Hoe kom je aan die interesse in de dood?

'Een paar jaar geleden heb ik kort na elkaar twee indringende mystieke ervaringen gehad. Die overtuigden mij ervan dat het leven niet ophoudt na de dood, maar dat we verder leven, alleen wel in een andere dimensie. Die overtuiging is niet gebaseerd op een bepaalde religie of levensbeschouwing. Ik denk dat de manier waarop je naar je leven kijkt mede bepalend is voor hoe je kijkt naar de dood. Wie van ons heeft niet een geliefd persoon aan de dood verloren? Waarschijnlijk kennen we ook allemaal de gevoelens die daarbij spelen: angst voor het onbekende, verdriet om het moeten loslaten van je dierbaren, machteloosheid als je niets meer voor de ander kunt doen, boosheid soms, als het voelt alsof die ander jou in de steek heeft gelaten. Soms is er sprake van schuldgevoel, om wat nooit werd uitgesproken, om ruzies die niet werden bijgelegd, om geheimen die niet werden gedeeld. De teksten in mijn boekje zijn mede bedoeld om met die gevoelens in het reine te komen.'

Wat is jouw mening over bijna-dood ervaringen?

'Voor mij bevestigen die de overtuiging dat het leven doorgaat, ook na de dood. Er zijn talloze verhalen bekend met duidelijke overeenkomsten. Steeds terugkerende elementen zijn bijvoorbeeld een immens helder licht en een gevoel van oneindige rust en vrede. Het lichaam wordt ervaren als transparant, alsof het zijn vorm is kwijtgeraakt en door muren en ramen heen kan zonder die te openen. Ook is er sprake van een intens verlangen om in die vredige omgeving te mogen blijven. De meeste mensen die dit hebben meegemaakt kennen geen angst meer voor de dood.' Pim van Lommel, wetenschappeer en cardioloog, deed er onderzoek naar en schreef er een boek over: Eindeloos bewustzijn. Zijn conclusie is dat er goede redenen zijn om aan te nemen dat ons bewustzijn ook los van ons lichaam kan worden ervaren. Een patiënt omschreef het als volgt: 'Na deze ervaring ben ik ervan overtuigd dat bewustzijn ook na het graf blijft bestaan. Dood bleek niet dood te zijn, maar een andere vorm van leven.' Net als Pim van Lommel werd ook ik geraakt door het verhaal van Geeorge Ritchie, een psychiater, die in 1943 tijdens een hartstilstand een bijna-dood ervaring had. Aanvankelijk kon en durfde hij er niet over te praten. Later schreef hij er een boek over: Leven na dit leven. Op mijn website kun je een verkorte versie hiervan vinden.'

Je beschrijft ook een aantal sterfbedvisioenen

'Ook daarvan zijn talloze ervaringen bekend. Sommige lezers hebben rondom het sterven van een geliefde misschien zelf zo'n ervaring gehad. Denk maar aan de rust en vredie die zich soms aftekent op een door ziekte en pijn geteisterd gezicht. Of een kort moment van intense helderheid bij iemand die al in diepe bewusteloosheid leek te verkeren. Het zijn dingen waarover we niet gemakkelijk met anderen spreken. Omdat we bang zijn dat we niet geloofd of begrepen zullen worden. Of omdat die ervaring zo persoonlijk en kostbaar is dat we hem niet met anderen willen delen. In mijn boekje kun je lezen dat het voor mij heel duidelijk is wat er na het intreden van de dood gebeurt met de ziel van de overledene. Maar ik realiseer me dat iedereen in dat opzicht zijn eigen waarheid heeft. Belangrijk is om als het zover is je over te geven en naar het licht te gaan.

Er is veel geschreven over symboliek rondom de dood. Soms lijken die verhalen pure fantasie, soms ook herkennen we er een eigen ervaring in: een vlinder die plotseling wegvliegt, een vogel die begint te fluiten, een lievelingsbloem die juist op die dag in bloei staat, de radio die juist dan geliefde muziek speelt, een storm die opsteekt of het licht dat plots door de wolken breekt. Op mijn website beschrijf ik ook mijn eigen ervaringen. Met nadruk wijs ik erop dat het steeds gaat om mijn persoonlijke visie. Iedereen is vrij om daar de eigen overtuiging tegenover te zetten.'

Vrouwen van Nu - februari 2010 Tekst: Mevrouw J. Schout